Metodologia zaawansowanej produkcji (ADMA) stanowi zmianę paradygmatu w sposobie oceny postępu przemysłowego, odchodząc od czysto technokratycznego podejścia na rzecz holistycznej wizji, która łączy zrównoważony rozwój i potencjał ludzki. Dla europejskich producentów, zwłaszcza małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), ADMA to nie tylko narzędzie oceny, ale strategiczny plan działania, który ma pomóc im stać się „fabryką przyszłości” poprzez dostosowanie cyfryzacji do nowych zasad Przemysłu 5.0.
Czym jest ADMA i jak działa w praktyce?
Wśród wielu modeli dojrzałości cyfrowej ADMA wyróżnia się tym, że odrzuca pogląd, że technologia jest jedynym czynnikiem wpływającym na konkurencyjność. Model ADMA, powstały z inicjatywy Komisji Europejskiej, został zaprojektowany specjalnie z myślą o wyjątkowych wyzwaniach stojących przed europejskim sektorem produkcyjnym, który charakteryzuje się wysokimi kosztami pracy, surowymi przepisami dotyczącymi ochrony środowiska oraz zależnością od wykwalifikowanych rzemieślników, a nie od masowej, taniej siły roboczej.
Metodologia opiera się na założeniu „siedmiu transformacji”. W odróżnieniu od innych modeli, które mogą grupować kryteria w kategorie „IT” i „OT”, ADMA traktuje fabrykę jako żywy organizm, w którym innowacje społeczne są równie ważne jak innowacje technologiczne. W praktyce ocena ADMA rozpoczyna się od „skanowania” – kompleksowego procesu diagnostycznego, który ocenia firmę w oparciu o siedem różnych osi.2 Nie jest to jedynie lista kontrolna posiadanych maszyn, ale raczej analiza filozofii organizacji. Na przykład pyta się nie tylko, czy firma posiada roboty, ale także czy roboty te sprawiają, że praca jest bezpieczniejsza i bardziej znacząca dla pracowników.2
Podejście to głęboko rezonuje z przejściem do Przemysłu 5.0, gdzie nacisk przenosi się z „efektywności za wszelką cenę” na „odporną i zrównoważoną produkcję”. Korzystając z ADMA, firmy zasadniczo poddają swoje działania testom warunków skrajnych w kontekście przyszłych presji regulacyjnych (takich jak Zielony Ład UE) i zmian na rynku pracy (niedobór wykwalifikowanych pracowników), zapewniając, że ich transformacja cyfrowa jest solidna i przyszłościowa.3
Siedem transformacji: dogłębna analiza fabryki przyszłości
Aby naprawdę zrozumieć wartość ADMA, należy przeanalizować siedem kluczowych obszarów transformacji. Każdy z nich stanowi filar dojrzałego, nowoczesnego przedsiębiorstwa.
1. Zaawansowane technologie produkcyjne
Ten filar ocenia „twarde” aktywa fabryki. Jednak ADMA wyróżnia się tym, że wykracza poza zakupy gotowych produktów. Ocenia zdolność firmy do dostosowywania i opracowywania własnych rozwiązań technologicznych w celu stworzenia przewagi konkurencyjnej. Dojrzała firma w tej dziedzinie nie tylko kupuje drukarkę 3D, ale także integruje produkcję addytywną ze swoim łańcuchem dostaw, aby skrócić czas realizacji zamówień na części zamienne.4 Bada, czy firma wykorzystuje najnowocześniejszy sprzęt, taki jak roboty współpracujące (coboty) lub zaawansowaną fotonikę, do rozwiązywania konkretnych problemów związanych z produkcją, zamiast podążać za modnymi trendami.
2. Cyfrowa fabryka
W tym przypadku nacisk kładziony jest na „cyfrowy wątek” – płynny przepływ danych od najwyższego szczebla kierowniczego do hali produkcyjnej. ADMA ocenia integrację systemów fizycznych i cyfrowych. Czy firma wykorzystuje cyfrowego bliźniaka do symulacji produktów przed rozpoczęciem produkcji? Czy papierowe zlecenia pracy zostały zastąpione cyfrowymi pulpitami nawigacyjnymi działającymi w czasie rzeczywistym? Celem jest wyeliminowanie silosów informacyjnych i zapewnienie, że dział projektowy, linia produkcyjna i system ERP posługują się tym samym językiem danych.1
3. Fabryka ECO
Jest to cecha wyróżniająca model ADMA spośród innych. Podczas gdy inne modele traktują zrównoważony rozwój jako „miły dodatek”, model ADMA stawia go w centrum uwagi. Ocenia on zarządzanie energią, redukcję śladu węglowego oraz praktyki gospodarki o obiegu zamkniętym. 5 Dojrzała fabryka ECO traktuje odpady nie tylko jako śmieci, ale jako nieefektywne wykorzystanie zasobów. Obejmuje to odzyskiwanie ciepła ze sprężarek, recykling wody i projektowanie produktów ułatwiających demontaż. W dobie rosnących kosztów energii i podatków od emisji dwutlenku węgla wysoki poziom dojrzałości w tym obszarze ma bezpośredni wpływ na długoterminową rentowność finansową.
4. Kompleksowe rozwiązania inżynieryjne zorientowane na klienta
Dni produkcji „push” dobiegły końca. Obszar ten mierzy, jak głęboko potrzeby klientów są zintegrowane z procesem inżynieryjnym. Analizuje on zdolność do oferowania masowej personalizacji bez niszczenia marż zysku. Dojrzałe firmy wykorzystują narzędzia cyfrowe do współtworzenia wartości z klientami, umożliwiając im konfigurowanie produktów online i przekazywanie tych danych bezpośrednio do planowania produkcji. Ta responsywność ma kluczowe znaczenie dla MŚP konkurujących z gigantami rynku masowego.
5. Organizacja zorientowana na człowieka
Być może najbardziej „przemysłowy” aspekt ADMA, ta transformacja ocenia, w jaki sposób technologia służy pracownikom. Zadaje pytanie: Czy firma inwestuje w podnoszenie kwalifikacji? Czy narzędzia cyfrowe są wykorzystywane do zmniejszenia obciążenia poznawczego (np. instrukcje w rzeczywistości rozszerzonej) lub fizycznego (np. egzoszkielety)? Promuje ona kulturę, w której innowacje są napędzane przez pracowników produkcyjnych, sprzyjając wysokiemu poziomowi autonomii i zaangażowania pracowników. Ma to kluczowe znaczenie dla utrzymania pracowników na napiętym rynku pracy.2
6. Inteligentna produkcja
Odnosi się to do inteligencji samego systemu produkcyjnego. Wykracza to poza automatyzację, osiągając poziom „autonomizacji” – systemów, które potrafią samodzielnie korygować i optymalizować swoje działanie. Wymaga to wykorzystania sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego do konserwacji predykcyjnej (przewidywania awarii, zanim do nich dojdzie) oraz adaptacyjnego planowania. Inteligentna fabryka reaguje na zmiany popytu lub dostępności materiałów w czasie rzeczywistym, bez konieczności ręcznej interwencji.2
7. Otwarta fabryka zorientowana na łańcuch wartości
Wreszcie ADMA uznaje, że żadna fabryka nie jest odizolowaną wyspą. W tym obszarze ocenia się otwartość firmy na ekosystem. Zachęca się do „otwartej innowacyjności” – współpracy z uniwersytetami, ośrodkami badawczymi, a nawet innymi firmami w łańcuchu dostaw w celu rozwiązywania złożonych problemów. Mierzy się integrację cyfrową z dostawcami i partnerami logistycznymi w celu stworzenia przejrzystej, responsywnej sieci wartości.2
Rysunek 1: Mapa Transformacji ADMA. W przeciwieństwie do zwykłych audytów IT, ADMA łączy technologię z ekologią i potencjałem ludzkim, oferując małym i średnim firmom gotowy plan na wdrożenie Przemysłu 5.0.
ADMA a konkurencja: kwestie strategiczne
Kiedy dyrektor generalny rozważa ADMA, często porównuje ją z innymi opcjami.
ADMA a tradycyjne audyty: Tradycyjne audyty konsultingowe często koncentrują się głównie na wskaźnikach finansowych lub wydajności procesów lean (ograniczaniu marnotrawstwa). Chociaż są one cenne, często pomijają aspekt „gotowości cyfrowej”. ADMA łączy doskonałość operacyjną z potencjałem technologicznym.
ADMA a modele czysto techniczne: W przeciwieństwie do modeli, które skupiają się wyłącznie na liczbie czujników i serwerów, ADMA opisuje, jak wykorzystuje się technologię. Dzięki temu można uniknąć częstego błędu, jakim jest inwestowanie w drogie technologie, które pracownicy odrzucają lub które szkodzą środowisku.
Ukryte zagrożenia związane z ADMA
Chociaż ADMA jest solidnym rozwiązaniem, nie jest pozbawione wyzwań.
Subiektywność: Wstępne „skanowanie” często ma charakter samooceny. Bez zewnętrznego „TranS4MEr” (certyfikowanego eksperta) do weryfikacji odpowiedzi firmy często przeceniają swoją dojrzałość, co prowadzi do „fałszywie pozytywnej” diagnozy.7
Zakres a głębia: Ponieważ obejmuje siedem ogromnych obszarów, może nie zapewniać tak szczegółowych porad technicznych dotyczących architektury, jak dedykowany audyt IT. Informuje, że potrzebujesz cyfrowego bliźniaka, ale niekoniecznie jaką architekturę oprogramowania należy zastosować.
Czynnik „miękki”: Organizacje kierowane przez inżynierów czasami borykają się z filarami „zorientowanym na człowieka” i „ekologicznym”, postrzegając je jako kwestie związane z zasobami ludzkimi lub public relations, a nie podstawową działalnością. Ten opór kulturowy może zakłócić realizację planu działania.6
Konsekwencje finansowe: koszt transformacji
Powszechną obawą jest to, że „zorientowane na człowieka” i „ekologiczne” oznacza „drogie”. Jednak logika ADMA odwraca tę sytuację.
Koszt oceny: Samo skanowanie jest często niedrogie lub dotowane przez centra innowacji cyfrowych UE (DIH), dzięki czemu jest bardzo dostępne dla MŚP.8
Zwrot z inwestycji w ekologię: Inwestycje w efektywność energetyczną (T3) często charakteryzują się najkrótszym okresem zwrotu dzięki oszczędnościom w rachunkach za media.
Zwrot z inwestycji w zasoby ludzkie: Inwestycje w ergonomię i wsparcie cyfrowe (T5) zmniejszają absencję, rotację pracowników i liczbę błędów, które stanowią ogromne ukryte koszty w produkcji.
Tabela 1.1: 7 transformacji ADMA w skrócie
Obszar transformacji | Główny punkt zainteresowania | Wyniki dla firmy | Dostosowanie do Przemysłu 5.0 |
T1: Zaawansowana technologia | Opatentowany/dostosowany sprzęt | Konkurencyjna przewaga technologiczna | Odporność |
T2: Cyfrowa fabryka | Łączność i brak papieru | Widoczność danych w czasie rzeczywistym | Wydajność |
T3: Fabryka ECO | Zrównoważony rozwój i gospodarka o obiegu zamkniętym | Niższe koszty operacyjne, bezpieczeństwo regulacyjne | Zrównoważony rozwój |
T4: Inżynieria klienta | Masowa personalizacja | Wyższe marże, lojalność klientów | Personalizacja |
T5: Zorientowane na człowieka | Autonomia i podnoszenie kwalifikacji | Zatrzymanie pracowników, kultura innowacyjności | Koncentracja na człowieku |
T6: Inteligentna produkcja | Sztuczna inteligencja i samoczynna optymalizacja | Zwinność, produkcja bez wad | Odporność |
T7: Otwarta fabryka | Współpraca ekosystemowa | Wspólne koszty badań i rozwoju, elastyczność łańcucha dostaw | Odporność |
FAQ: Poruszanie się po ścieżce ADMA
Nie, został on opracowany specjalnie dla małych i średnich przedsiębiorstw. Język i kryteria są dostosowane do potrzeb firm, które nie dysponują dużymi działami IT, ale muszą się unowocześnić, aby przetrwać.1
Tak, chociaż jest to zgodne z normami UE, zasady zrównoważonego rozwoju i zorientowania na człowieka mają charakter globalny. Jednak znalezienie certyfikowanego „TranS4MEr” poza Europą może być trudniejsze.9
Wstępne skanowanie trwa około 2–3 godzin. Opracowanie pełnego planu transformacji we współpracy z ekspertem zajmuje zazwyczaj 2–4 tygodnie wspólnej pracy.7
Pomaga zdecydować, czy i gdzie potrzebne są roboty (T1/T5). Zapobiega zakupowi robotów z niewłaściwych powodów, ale nie jest platformą zakupową.10
Dlaczego warto wybrać ADMA w 2026 roku?
Jeśli Twoja organizacja postrzega transformację cyfrową nie tylko jako modernizację sprzętu, ale także jako zmianę kulturową i strategiczną, ADMA jest najlepszym wyborem. Gwarantuje ona, że proces cyfryzacji nie pozostawi w tyle pracowników ani naszej planety. Dostosowując się do standardów „Fabryki przyszłości”, zasadniczo wykupujesz polisę ubezpieczeniową na wypadek przyszłych wstrząsów regulacyjnych i zmian na rynku pracy.
Autor: Tomasz Jankowski, R&D Specialist, DBR77
Specjalista w dziale Badań i Rozwoju w DBR77, gdzie koncentruje się na rozwoju IT, technologii Digital Twin oraz automatyzacji. Posiada silne zaplecze w zarządzaniu projektami unijnymi oraz w pracach badawczych. Absolwent Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, łączący naukową precyzję z wdrażaniem innowacji technologicznych.
Cytowane prace
1. ADMA: European Advanced Manufacturing Support Centre – North Sea Region, NorthsearegionADMA: European Advanced Manufacturing Support Centre, Interreg VB North Sea Region Programme
2. ADMA Scan: Evaluate the Digital Maturity of Your Business – ImFactory, ComADMA Scan: Evaluate the Digital Maturity of Your Business – ImFactory
3. D7.1 ADMA-LCAMP FRAMEWORKS INTEGRATION, Lcamplcamp.eu/wp-content/uploads/sites/53/2024/07/D7.1-ADMA-LCAMP-FRAMEWORKS-INTEGRATION.-Final-Version-1.pdf
4. The Seven Categories of Additive Manufacturing Technologies – Altair, AltairThe Seven Categories of Additive Manufacturing Technologies
5. MEET THE ADVANCED MANUFACTURING CHAMPIONS – ADMA TRANS4MERS, Trans4merstrans4mers.eu/assets/content/attachments/20210702-ADMA-booklet_final.pdf
6. Meet our Factories of the Future: EMS-Electra SRL – ADMA TRANS4MERS, Trans4mersMeet our Factories of the Future: EMS-Electra SRL | ADMA
7. ADMA TranS4MErs SCAN, Trans4mersADMA TranS4MErs SCAN | ADMA
8. Transformation Programme – ADMA TRANS4MERS, Trans4mersTransformation Programme | ADMA
9. Open Call 2 – AFIL, Afilafil.it/wp-content/uploads/2023/04/ADMA_TranS4MErs_D4.1C_GuideForApplicants_V2.05.pdf
10. Transformation and Implementation Plan – ADMA TRANS4MERS, Trans4merstrans4mers.eu/assets/content/Resources/ADMA_TranS4MErs_Sample_Transformation_Plan.pdf